U heeft een vergunning, subsidie of uitkering aangevraagd, of bezwaar gemaakt tegen een besluit. De wettelijke beslistermijn is voorbij, maar de overheidsinstantie laat niets horen. U hoeft dan niet onbeperkt te blijven wachten. Met een ingebrekestelling kunt u de instantie formeel aansporen om alsnog te beslissen.

De timing is belangrijk. Wie de ingebrekestelling te vroeg verstuurt, kan zijn recht op een dwangsom en een beroep wegens niet tijdig beslissen mislopen. Controleer daarom eerst wanneer de beslistermijn werkelijk is verstreken.

Wanneer is de overheid te laat?

De beslistermijn verschilt per soort aanvraag. Soms staat de termijn in een bijzondere wet. Is geen wettelijke termijn vastgesteld, dan moet de overheid binnen een redelijke termijn beslissen. Volgens de Rijksoverheid moet zij in ieder geval binnen acht weken een besluit nemen of u laten weten welke nieuwe beslistermijn geldt.

Bij een bezwaar geldt vaak een termijn van zes weken, gerekend vanaf de dag na het einde van de bezwaartermijn. Werkt de instantie met een bezwaarschriftenadviescommissie, dan is dat meestal twaalf weken. De termijn kan vaak eenmaal met zes weken worden verlengd. Ook kan de termijn worden opgeschort, bijvoorbeeld zolang de instantie wacht op gegevens die u nog moet aanleveren.

Kijk daarom niet alleen naar de datum waarop u de aanvraag of het bezwaar heeft verstuurd. Controleer ook de ontvangstbevestiging, eventuele verdagingsbrief en de regels die voor uw procedure gelden.

Eerst schriftelijk in gebreke stellen

Is de beslistermijn echt voorbij, dan kunt u de overheidsinstantie in gebreke stellen. Dat is een brief waarin u duidelijk vermeldt dat de termijn is verstreken en dat u alsnog een beslissing verlangt. Gebruik bij voorkeur het officiële formulier van de Rijksoverheid of schrijf zelf een korte, duidelijke brief.

Vermeld in ieder geval uw naam en adres, het zaaknummer, de datum van uw aanvraag of bezwaar en op welke beslissing u wacht. Bewaar een kopie en zorg dat u de ontvangst kunt aantonen. Verstuur een digitale ingebrekestelling alleen via een kanaal dat de overheidsinstantie daarvoor heeft opengesteld.

Wat gebeurt er na de ingebrekestelling?

Na ontvangst krijgt de overheidsinstantie nog twee weken om te beslissen. Blijft een beslissing uit, dan kan in veel gevallen automatisch een wettelijke dwangsom gaan lopen. In 2026 bedraagt deze maximaal € 1.442 en loopt zij hoogstens 42 dagen.

Een dwangsom is geen schadevergoeding. Het bedrag is bedoeld als prikkel om op tijd te beslissen. Er bestaan uitzonderingen. Bij een Woo-verzoek geldt bijvoorbeeld geen automatische bestuurlijke dwangsom; na een beroep kan de rechter wel een dwangsom opleggen. Ook bij bepaalde toeslagbesluiten gelden afwijkende regels.

Naar de rechter bij uitblijven van een besluit

Heeft de instantie twee weken na uw ingebrekestelling nog steeds niet beslist, dan kunt u meestal rechtstreeks beroep instellen bij de bestuursrechter. U hoeft niet eerst bezwaar te maken tegen het uitblijven van de beslissing. Voor de procedure betaalt u griffierecht.

Verklaart de rechtbank het beroep gegrond, dan geeft zij de overheidsinstantie doorgaans een nieuwe termijn om te beslissen. De rechter kan daar een extra dwangsom aan verbinden. Het griffierecht wordt dan in beginsel vergoed en er kan een proceskostenvergoeding worden toegekend.

Praktische aandachtspunten

Controleer vóór verzending drie dingen: is de juiste beslistermijn verstreken, heeft de instantie de termijn geldig verlengd of opgeschort, en kunt u de ontvangst van uw ingebrekestelling bewijzen? Een fout op een van deze punten kan de procedure vertragen.

Wilt u vooral snel een beslissing, schrijf dat dan duidelijk op. Heeft het uitblijven van het besluit grote financiële of persoonlijke gevolgen, wacht dan niet tot de maximale dwangsom is bereikt voordat u advies vraagt.